W trakcie obozu, przez dwa tygodnie (16 - 30 sierpnia) grupa 23 osób (wolontariusze + kadra), pochodzących z trzech krajów (Polski, Niemiec i Białorusi) zajmowała się porządkowaniem cmentarza żydowskiego w Krynkach, wykonywaniem dokumentacji oczyszczonych nagrobków, rekonstrukcją kolorystyki na macewach oraz zbieraniem relacji z przeszłości regionu. W szczególności podjęte zostały następujące działania:

PIERWSZY TYDZIEŃ OBOZU

I. Praca na cmentarzu żydowskim w Krynkach - tematem przewodnim całego obozu było zagadnienie kolorystyki nagrobków na cmentarzach żydowskich. W związku z nią podjęliśmy 3 formy aktywności:

  • prace renowacyjne i porządkowe na miejscowej nekropolii żydowskiej - w celu przygotowania terenu do następnych form pracy uporządkowano wybraną część cmentarza (kontynuując prace zeszłoroczne na fragmencie pochodzącym z drugiej połowy XIX oraz początku XX wieku) oraz oczyszczono odkryte macewy. Nagrobki zostały następnie zarchiwizowane, poprzez opisanie ich wyglądu, spisanie znajdujących się tam inskrypcji i próbę ich przetłumaczenia na polski (przynajmniej informacji pozwalających na identyfikację pochowanej osoby);
  • warsztaty poświęcone symbolice kolorowych polichromii na macewach oraz zrekonstruowaniu malowideł na kilku wybranych pomnikach (z wykorzystaniem nietrwałych farb);
  • badania porównawcze na trzech istniejących w Krynkach cmentarzach - katolickim, prawosławnym i żydowskim - celem tej aktywności było zbadanie poziomu integracji społeczności przedwojennych Krynek oraz wymiany wzorów kulturowych pomiędzy poszczególnymi, zamieszkującymi je grupami etniczno-wyznaniowymi. Podzieleni na wielonardowe grupy uczestnicy zebrali zestawy najbardziej spotykanych nazwisk na pomnikach w najstarszych częściach trzech cmentarzy. Porównianie wyników pokazło obecność wielu podobnych godności na obydwu nekropoliach chrześcijańskich. Takiej zbierzności zabrakło w przypadku cmenatrza żydowskiego. Inaczej było przy prównaniu kształtu nagrobków. Na wszystkich cmentarzach odnaleziono pomniki w kształcie złamanego drzewa, czy przypominające kształtem raczej macewy pochodzące z cmentarza żydowskiego;

II. Równolegle z tymi pracami studenci wzięli udział w serii wykładów i spotkań z historykami, socjologami i kulturoznawcami, zajmującymi się regionem. Uczestniczyli także w warsztatach na temat kultury żydowskiej (np. symboliki synagogi w kulturze żydowskiej, podstawowych świat religii mojżeszowej oraz innych elementów kultury żydowskiej, podstaw języka hebrajskiego i odczytywania inskrypcji na macewach). Spotkali się również ze specjalistami z zakresu konserwacji zabytków i wykonywania archiwizacji macew;

III. Na zakończenie tygodnia grupa wzięła udział w objeździe studyjnym po białostocczyźnie i ważnych dla jej wielokulturowego charakteru miejscach. Odwiedziliśmy m.in. nadleśnictwo w Poczopku (Muzeum Puszczy Knyszyńskiej), Supraśl (wraz z tamtejszym Muzeum Ikon) oraz Białystok (tam przeszliśmy "Szlakiem Dziedzictwa Żydowskiego" oraz zwiedziliśmy inne ważne dla historii miasta zabytki).

DRUGI TYDZIEŃ OBOZU

I. Cała grupa przeprowadziła ok. 27 wywiadów narracyjnych z najstarszymi mieszkańcami gminy. Uczestnicy podzieleni zostali na mniejsze grupy, o składzie umożliwiającym im komunikowanie się w trakcie rozmów z mieszkańcami. Staraliśmy się w miarę możliwości uformować grupy w taki sposób, żeby posiadały one wielokulturowy (wielonarodowy) charakter. Podczas rozmów wolontariusze prosili również respondentów o pokazanie i udostępnienie starych fotografii, listów, dokumentów. Rozmowy przeprowadzono na terenie Krynek oraz okolicznych wsi, m.in. Łapicz, Ozieran Małych, Ozieran Wielkich;

II. Równolegle z prowadzeniem rozmów z mieszkańcami dwoje-troje wolontariuszy zajęło się wykonywaniem dokumentacji macew (nagrobków) na cmentarzu żydowskim - każdy z odkrytych przez nas kamieni uwieczniony został na fotografii, a następnie opisano dokładnie jego wygląd fizyczny i spisano oraz przygotowano do późniejszego tłumaczenia najciekawsze inskrypcje nagrobne;

III. Uzupełnieniem gromadzenia informacji na temat życia w Krynkach w trakcie wywiadów prowadzonych z mieszkańcami było spotkanie grupy z miejscowym literatem białoruskim, Sokratem Janowiczem oraz wspólna wyprawa do Kruszynian, znajdującej się nieopodal Krynek miejscowości polskich Tatarów. Cała grupa spotkała się tam m.in. z miejscowym opiekunem meczetu oraz muzułmańskiego cmentarza (miziaru), a później odwiedziła miejcowe tatarskie gospodarstwo agroturystyczne, gdzie mogła skosztować kultury Tatarów polskich;

IV. Na zakończenie swojej obecności w Krynkach, w sobotę 29 sierpnia, studenci przygotowali dla mieszkańców w synagodze Kaukaskiej spotkanie i prezentację swojej pracy. Składała się na nie prezentacja multimedialna działań podjętych przez poprzedne dwa tygodnie w miejscowości (do obejrzenia TUTAJ), połączona z komentarzem uczestników projeku, wspólny spacer na uporządkowany cmentarz żydowski, wykonanie pochodzących z pogranicza polsko-białoruskiego pieśni ludowych przez jedną z wolontariuszek przy wsparciu pozostałych uczestników oraz specjalne zajęcia i konkursy dla dzieci (m.in. nauka podstaw alfabetu hebrajskiego, malowanie mapy mentalnej Krynek, itd.). ZOBACZ PLAKAT

PEŁNY PROGRAM OBOZU ZNAJDUJE SIĘ TUTAJ.

Podczas trwania obozu, jak i tuż przed jego rozpoczęciem stale starano się zainteresować kolejnymi jego etapami lokalne media. W rezultacie, zainicjowano materiały medialne w lokalnym wydaniu Gazety Wyborczej, Kurierze Porannym (regionalnym dzienniku), tygodniku Nasza Niwa oraz audycje w Polskim Radiu Białystok i białoruskim Radiu Racja (więcej na ten temat - zob. w dziale "Media o nas").

Po zakończeniu obozu uczestnicy oraz osoby spoza grupy wykonały transkrypcje części wywiadów. Wraz ze zgromadzonymi archiwalnymi materiałami fotograficznymi wykorzystane zostały one do opracowania publikacji, podsumowującej podjęte w Krynkach dwuletnie badania, zatytułowanej "Śladami opowieści z przeszłości pogranicza".